Europol

Europol verwerkt persoonsgegevens op basis van Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) (hierna “Europol-verordening”), zoals gewijzigd bij Verordening 2022/991 van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2022.

Categorieën van verwerkte persoonsgegevens

De categorieën van persoonsgegevens en de categorieën van betrokkenen van wie de gegevens kunnen worden verzameld en verwerkt voor elk van de in artikel 18, lid 2, genoemde doeleinden, worden opgesomd in bijlage II bij de Europol-verordening.

De door Europol verzamelde en verwerkte persoonsgegevens hebben betrekking op:

a)    personen die, in overeenstemming met het nationale recht van de betrokken lidstaat, verdacht worden van het plegen van of deelnemen aan een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van Europol valt, of die veroordeeld zijn voor een dergelijk strafbaar feit;
b)    personen ten aanzien van wie er feitelijke aanwijzingen zijn of een redelijk vermoeden in de zin van het nationale recht van de betrokken lidstaat bestaat dat zij strafbare feiten zullen plegen die onder de bevoegdheid van Europol vallen;
c)    personen die mogelijk als getuige moeten optreden bij het onderzoek naar de betrokken strafbare feiten of bij de daaropvolgende strafvervolging;
d)    personen die het slachtoffer zijn geworden van een van de betrokken strafbare feiten of ten aanzien van wie bepaalde omstandigheden doen vermoeden dat zij het slachtoffer van een dergelijk strafbaar feit zouden kunnen zijn;
e)    contact- en begeleidende personen; en 
f)    personen die informatie kunnen verschaffen over de betrokken strafbare feiten.

De verwerking van persoonsgegevens in verband met slachtoffers van een strafbaar feit, getuigen of andere personen die informatie kunnen verstrekken over strafbare feiten, of in verband met personen jonger dan achttien, wordt toegestaan als dit strikt noodzakelijk en evenredig is voor de preventie of bestrijding van vormen van criminaliteit die onder de doelstellingen van Europol vallen.

De al dan niet geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst, politieke overtuiging, godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging of lidmaatschap van een vakbond blijken, alsmede van genetische gegevens, biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, of gegevens die betrekking hebben op gezondheid of seksueel gedrag, is alleen toegestaan wanneer dit strikt noodzakelijk en evenredig is voor onderzoeks- en innovatieprojecten die worden uitgevoerd op grond van artikel 33bis van de Europol-verordening en voor operationele doeleinden, in het kader van de doelstellingen van Europol, en uitsluitend met het oog op het voorkomen of bestrijden van vormen van criminaliteit die onder de doelstellingen van Europol vallen. Een dergelijke gegevensverwerking vindt ook plaats met inachtneming van de passende waarborgen die zijn vastgelegd in de Europol-verordening met betrekking tot de rechten en vrijheden van de betrokkene en is, met uitzondering van de verwerking van biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, alleen toegestaan indien deze gegevens een aanvulling vormen op andere door Europol verwerkte persoonsgegevens.

Het is verboden om een specifieke groep personen te selecteren uitsluitend op grond van dergelijke persoonsgegevens.

Uitwisseling van persoonsgegevens

Europol moet een knooppunt voor informatie-uitwisseling in de Unie zijn. De door Europol verzamelde, opgeslagen, verwerkte, geanalyseerde en uitgewisselde informatie omvat strafrechtelijke inlichtingen die betrekking hebben op informatie over criminaliteit of criminele activiteiten binnen het werkterrein van Europol, en die zijn verkregen om vast te stellen of concrete criminele feiten zijn gepleegd of in de toekomst kunnen worden gepleegd.

Om effectieve samenwerking tussen Europol en de lidstaten te garanderen, wordt in elke lidstaat een nationale eenheid opgezet die het contactpunt is tussen de nationale bevoegde instanties en Europol. Om ervoor te zorgen dat er voortdurend een effectieve uitwisseling van informatie tussen Europol en de nationale eenheden plaatsvindt en dat de samenwerking soepel verloopt, wijst elke nationale eenheid ten minste één verbindingsofficier aan die aan Europol verbonden is. Verbindingsofficieren verlenen bijstand bij het uitwisselen van informatie tussen Europol en hun lidstaat.
Verbindingsofficieren verlenen ook bijstand bij het uitwisselen van informatie tussen hun lidstaat en de verbindingsofficieren van andere lidstaten, derde landen en internationale organisaties.

Overeenkomstig de beginselen op het gebied van gegevensbescherming worden aan alle personen van wie de gegevens door Europol worden verwerkt, specifieke rechten toegekend door de Europol-verordening.

Het gaat hoofdzakelijk om:

• het recht van inzage in de gegevens die Europol over hen heeft opgeslagen;
• het recht op rectificatie, wissing en beperking;
• het recht om de rechtmatigheid van de aan Europol doorgegeven gegevens over hen te laten controleren.

Iedereen die een van deze rechten uitoefent, kan zich wenden tot de daartoe aangewezen autoriteit in de lidstaat van zijn keuze. Deze autoriteit stuurt het verzoek onverwijld door naar Europol, en in ieder geval binnen een maand na ontvangst ervan.

Termijnen voor het beantwoorden van verzoeken van betrokkenen

Wanneer een persoon zijn recht op inzage, rectificatie, wissing en beperking uitoefent, reageert Europol daar zonder onnodige vertraging op en in ieder geval binnen drie maanden na het verzoek van de nationale autoriteit te hebben ontvangen.

Recht van inzage

Het recht van inzage is de mogelijkheid voor elke persoon die daarom verzoekt om hem betreffende informatie die in een gegevensbestand is opgeslagen te raadplegen. Dit is een fundamenteel beginsel van gegevensbescherming dat betrokkenen in staat stelt controle uit te oefenen over de persoonsgegevens die door de verwerkingsverantwoordelijke, namelijk Europol, worden verwerkt.

Dit recht is uitdrukkelijk vastgelegd in artikel 36 van de Europol-verordening en in artikel 80 van Verordening (EU) 2018/1725.

Elke betrokkene die het recht van inzage in hem betreffende persoonsgegevens wil uitoefenen, kan hiervoor een verzoek indienen bij de daartoe aangewezen autoriteit in de lidstaat van zijn keuze of bij Europol. Wanneer het verzoek is gericht aan de daartoe aangewezen autoriteit in de lidstaat van zijn keuze, stuurt die autoriteit het verzoek onverwijld door naar Europol, en in ieder geval binnen een maand na ontvangst.

Europol beantwoordt het verzoek zonder onnodige vertraging en in ieder geval binnen drie maanden na het van de nationale autoriteit te hebben ontvangen.

Europol raadpleegt de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de betrokken verstrekker van de gegevens, zodat zij hun standpunt kenbaar kunnen maken over de mogelijkheid om de gegevens aan de aanvrager mee te delen, en bezwaar kunnen maken tegen het door Europol voorgestelde antwoord. In het laatste geval deelt de lidstaat of de verstrekker van de betrokken gegevens Europol de redenen voor zijn bezwaar mee.

Overeenkomstig artikel 81 van Verordening (EU) 2018/1725 kan Europol het inzagerecht geheel of gedeeltelijk beperken, voor zover en zolang die volledige of gedeeltelijke beperking in een democratische samenleving, met inachtneming van de grondrechten en legitieme belangen van de natuurlijke persoon in kwestie, een noodzakelijke en evenredige maatregel is om:

a) belemmering van officiële of gerechtelijke onderzoeken of procedures te voorkomen;
b) nadelige gevolgen voor de voorkoming, de opsporing, het onderzoek en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen te voorkomen;
c) de openbare veiligheid van lidstaten te beschermen;
d) de nationale veiligheid van lidstaten te beschermen;
e) de rechten en vrijheden van anderen, zoals slachtoffers en getuigen, te beschermen.

In de hierboven bedoelde gevallen stelt Europol de betrokkene zonder onnodige vertraging schriftelijk in kennis van een eventuele weigering of beperking van de inzage en van de redenen voor die weigering of beperking. Die informatie kan achterwege worden gelaten wanneer de verstrekking daarvan een van de bovengenoemde doeleinden zou ondermijnen.

Recht op rectificatie, wissing en beperking

Naast het recht van inzage heeft de betrokkene ook het recht om via de daartoe aangewezen autoriteit in de lidstaat van zijn keuze of bij Europol te verzoeken om rectificatie van de door Europol bewaarde, hem betreffende persoonsgegevens, indien deze onjuist zijn, of om deze gegevens aan te vullen of bij te werken.

De betrokkenen hebben ook het recht om Europol rechtstreeks of via de daartoe aangewezen autoriteit in de lidstaat van hun keuze te verzoeken om de door Europol bewaarde, hen betreffende persoonsgegevens te wissen indien deze niet langer nodig zijn voor de doeleinden waarvoor zij zijn verzameld of verder worden verwerkt.

Wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat het wissen van de gegevens de gerechtvaardigde belangen van de betrokkene zou kunnen schaden, beperkt Europol de verwerking van de persoonsgegevens in plaats van deze te wissen. De gegevens waarvoor beperkingen gelden, worden alleen verwerkt om de rechten van de betrokkene te beschermen, wanneer dit noodzakelijk is om de vitale belangen van de betrokkene of een andere persoon te beschermen, of voor de in artikel 82, lid 4, van Verordening (EU) 2018/1725 genoemde doeleinden, namelijk om:

a) belemmering van officiële of gerechtelijke onderzoeken of procedures te voorkomen;
b) nadelige gevolgen voor de voorkoming, het onderzoek, de opsporing of de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen te voorkomen;
c) de openbare veiligheid van lidstaten te beschermen;
d) de nationale veiligheid van lidstaten te beschermen;
e) de rechten en vrijheden van anderen, zoals slachtoffers en getuigen, te beschermen.

In alle gevallen waarin het verzoek is gericht aan de daartoe aangewezen autoriteit in de lidstaat van keuze van de betrokkene, stuurt die autoriteit het verzoek onverwijld door naar Europol, en in ieder geval binnen een maand na ontvangst ervan.

Wanneer persoonsgegevens die Europol in zijn bezit heeft, door derde landen, internationale organisaties of organen van de Unie aan Europol zijn verstrekt, rechtstreeks door particulieren zijn doorgegeven, door Europol uit openbaar toegankelijke bronnen zijn verkregen of het resultaat zijn van Europols eigen analyses, rectificeert of wist Europol deze gegevens of beperkt de verwerking ervan en stelt het, in voorkomend geval, de verstrekkers van de gegevens hiervan in kennis.

Wanneer persoonsgegevens die Europol in zijn bezit heeft, door lidstaten aan Europol zijn verstrekt, rectificeren of wissen de betrokken lidstaten deze gegevens of beperken zij de verwerking ervan in samenwerking met Europol, binnen het kader van hun respectieve bevoegdheden.

De betrokkene wordt schriftelijk in kennis gesteld van elke weigering tot rectificatie, wissing of beperking, van de redenen voor deze weigering en van de mogelijkheid om een klacht in te dienen bij de EDPS en beroep bij de rechter in te stellen.

U kunt uw verzoek rechtstreeks aan Europol richten.

Per post:

Europol  
Data Protection Function  
P.O.Box 90850  
2509 LW The Hague  
The Netherlands

Of per e-mail:

dpf-dsar@europol.europa.eu met als onderwerp: “Data Subject Access Request”

In dit geval moet u een kopie van uw identiteitsbewijs of de informatiepagina van uw paspoort bijvoegen, zodat Europol uw identiteit kan controleren. Alleen wanneer de aanvraag namens u door een advocaat wordt ingediend, moet een volmacht worden bijgevoegd.

U kunt uw recht van inzage ook uitoefenen bij het Controleorgaan op de politionele informatie:

Controleorgaan op de politionele informatie
Leuvenseweg 48
1000 Brussel (België)
Tel: +32 2 549 94 20
Fax: +32 2 549 94 49
e-mail: info@controleorgaan.be
Website: www.controleorgaan.be

Als u ervoor kiest om uw rechten via het COC uit te oefenen, zal het COC ervoor zorgen dat het verzoek wordt doorgestuurd naar Europol en door Europol wordt verwerkt. Het COC zal daarna niet meer in deze procedure tussenbeide komen.

Recht om de rechtmatigheid van de aan Europol doorgegeven gegevens te laten controleren

Artikel 42, lid 4, van de Europol-verordening voorziet in het recht van de betrokkene om zich te vergewissen van de rechtmatigheid van elke doorgifte of mededeling aan Europol van hem betreffende gegevens en van de toegang tot deze gegevens door de betrokken lidstaat.

De betrokkenen kunnen deze controle vragen in de lidstaat waar zij hun recht willen uitoefenen.

Het recht om een controle te vragen wordt uitgeoefend overeenkomstig het nationale recht van de lidstaat waarbij het verzoek wordt ingediend.

De nationale toezichthoudende autoriteit voert de gevraagde maatregelen uit door te controleren of de doorgifte van gegevens aan Europol door de bevoegde nationale autoriteiten op rechtmatige wijze heeft plaatsgevonden, en deelt het resultaat van deze maatregelen mee aan de betrokkene, overeenkomstig de regels van het nationale recht.

Artikel 84 van Verordening (EU) 2018/1725 bepaalt dat dit recht ook kan worden uitgeoefend via de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) in gevallen waarin Europol de verstrekking van informatie aan de betrokkenen kan uitstellen, beperken of achterwege laten (overeenkomstig artikel 79, lid 3, van Verordening (EU) 2018/1725), het recht van toegang beperken (overeenkomstig artikel 81), of weigeren gegevens te rectificeren of te wissen (overeenkomstig artikel 82, lid 4). De EDPS stelt de betrokkene in ieder geval in kennis van het feit dat hij alle nodige controles of onderzoeken heeft uitgevoerd, en van het recht van de betrokkene om beroep in te stellen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Recht om een klacht in te dienen bij de EDPS of een gerechtelijke procedure in te leiden

De artikelen 47 en 50 van de Europol-verordening beschrijven de rechtsmiddelen waarover personen beschikken wanneer hun verzoek niet is ingewilligd.

Iedereen kan bij het Hof van Justitie van de Europese Unie beroep instellen tegen Europol, of bij een bevoegde nationale rechterlijke instantie van een lidstaat tegen die lidstaat, om vergoeding voor geleden schade te krijgen.

Elke betrokkene heeft het recht om een klacht in te dienen bij de EDPS indien hij van mening is dat de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens door Europol niet in overeenstemming is met de Europol-verordening of Verordening (EU) 2018/1725. De EDPS informeert de betrokkene over de voortgang en het resultaat van de klacht, alsmede over de mogelijkheid beroep bij de rechter in te stellen.

Meer informatie over de toezichthoudende rol van de EDPS op het gebied van gegevensbescherming bij Europol is te vinden op de website van de EDPS, in het deel over het “Toezicht op Europol”.