Online manipulatie verkiezingen

De opinie 3/2018 van 19 maart 2018 van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) over online manipulatie en persoonsgegevens in de context van verkiezingen gaat dieper in op het gebruik van informatie en persoonsgegevens om de kiezers online te volgen, profileren en politiek te manipuleren tijdens de verkiezingsperiode.

In deze opinie is de EDPS van oordeel dat het huidige brede en complexe ecosysteem van digitale informatie het mogelijk maakt om kiezers en hun stemgedrag heimelijk te beïnvloeden en te manipuleren doordat online constant informatie en persoonsgegevens over hen verzameld worden. Die informatie en persoonsgegevens worden dan gebruikt om hun online ervaring te bepalen, maar ook om controle te verkrijgen over welke informatie zij online te zien krijgen.

Het analyseren van gegevens biedt ongekende mogelijkheden om:

  • individuen te profileren;
  • hun gedrag te beoordelen;
  • beslissingen over hen te nemen.

Het personaliseert hun online ervaring en hun blootstelling aan informatie om zo hun gedrag en keuzes te beïnvloeden.

Politieke microtargeting in de context van verkiezingen is het gebruik van direct marketing datamining-technieken om potentiële stemmers te identificeren en hen op basis van hun gegevens een boodschap op maat over te brengen waarvoor ze politiek gevoelig of vatbaar zijn of hen zou kunnen interesseren.

Dit digitaal volgen, profileren en microtargetten van de kiezer kan leiden tot desinformatie en heimelijke beïnvloeding van de individuele stemvrijheid, en bedreigt daardoor een aantal grondrechten, zoals het recht op privacy en gegevensbescherming, het recht op persoonlijke autonomie, het recht op open en vrije verkiezingen, het recht op mediapluralisme, …

Eerbiediging van die grondrechten is dan ook van cruciaal belang om een gelijk speelveld onder de politieke partijen en voorgedragen kandidaten mogelijk te maken bij de digitale campagnevoering en om een eerlijk en open verkiezingsproces te waarborgen.

Om een ondermijning van deze grondrechten tegen te gaan, is het van cruciaal belang dat de AVG-beginselen (transparantie, doelbinding en gegevensminimalisatie) nageleefd en gehandhaafd worden. Het is ook belangrijk dat passende waarborgen geboden worden tegen mogelijk onwettige en oneerlijke politieke profilering en microtargetingpraktijken.

Om deze nieuwe realiteit in politieke campagnevoering efficiënt aan te pakken, is volgens de EDPS actieve interactie en samenwerking nodig tussen verschillende beleidssectoren (gegevensbescherming, mededinging, consumentenbescherming, kieswetgeving) en hun toezichthouders.

De GBA schaart zich volledig achter deze opinie van de EDPS.