U ontvangt direct marketing

Wat is direct marketing?

De privacywet zelf definieert het begrip direct marketing niet. Europese wetgeving definieert dit begrip als volgt: "alle activiteiten die het mogelijk maken om goederen en diensten aan te bieden of andere boodschappen te verzenden aan een deel van de bevolking via de post, de telefoon of andere middelen, gericht op het informeren van of het uitlokken van een reactie van de betrokkene alsmede enige daarmee verband houdende dienst".

Dit begrip is met andere woorden zeer ruim. Vallen bijvoorbeeld ook onder de definitie: adressenhandel, gegevenswarenhuizen, profilering, gepersonaliseerde reclameboodschappen, niet-commerciële boodschappen van een (liefdadigheids)vereniging, politieke propaganda,...

Is direct marketing hetzelfde als reclame?

Direct marketing is ruimer dan hetgeen in België onder "reclame" wordt verstaan. Ook niet-commerciële boodschappen of politieke propaganda vallen bijvoorbeeld onder het begrip.

Ik ontvang ook niet-gepersonaliseerde direct marketing in mijn brievenbus. Is de privacywet van toepassing?

Neen, want hier werden geen persoonsgegevens (bv. naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres) verwerkt (bv. gebruik, verzending, verspreiding) .

Ik wil meespelen met een wedstrijd maar ik kan pas deelnemen als ik tegelijkertijd mijn gegevens doorgeef met het oog op direct marketing. Kan dit?

Neen. Uw toestemming moet vrij zijn. Dit houdt in dat u moet kunnen meespelen met een wedstrijd om een geschenk te ontvangen (bv. een dvd, een cd, een kortingsbon...) zonder dat u verplicht kan worden om tegelijkertijd uw gegevens door te geven met het oog op het (later) ontvangen van direct marketing. Beide (enerzijds deelname aan de wedstrijd en anderzijds het instemmen met het ontvangen van direct marketing) moeten met andere woorden los van elkaar staan.

Ik krijg de vraag om de gegevens van mijn vrienden door te geven met het oog op direct marketing. Kan dit?

Dit noemt men "virale marketing". Er zijn voldoende voorbeelden bekend waarbij iemand wordt aangespoord (bv. in ruil voor een geschenk) om de persoonsgegevens van vrienden vrij te geven, vaak voor direct marketing. Dit lijkt evenwel problematisch omdat de betrokken vrienden doorgaans niet vooraf geïnformeerd zijn en ook niet hun toestemming hebben gegeven zodat zij de controle verliezen over de verwerking van hun eigen persoonsgegevens.

Ik ontvang direct marketing zonder dat ik hierover ben verwittigd. Kan dit?

U dient steeds duidelijke en begrijpelijke informatie te krijgen. Ongeacht of uw persoonsgegevens rechtstreeks of onrechtstreeks werden bekomen, moet u volgende informatie verkrijgen:

  • de naam en het adres van de verantwoordelijke voor de verwerking;
  • het doeleinde van de verwerking (bv. “direct marketing”);
  • het bestaan van een kosteloos recht van verzet;
  • het bestaan van een recht op toegang en verbetering;
  • de ontvangers of de categorieën van ontvangers van uw gegevens.

Indien de gegevens rechtstreeks bij u zijn verzameld, moet u deze informatie uiterlijk op de dag van mededeling krijgen. Werden deze gegevens onrechtstreeks verkregen (bv. adressenhandel), dan moet u deze informatie krijgen ofwel op de dag van de registratie van uw gegevens of uiterlijk op de dag van de eerste mededeling van uw gegevens aan een derde. De Autoriteit beveelt ook ten sterkste aan om proactief de herkomst van de gegevens aan u mede te delen. De ervaring leert immers dat zeer veel burgers bij de ontvangst van direct marketing zich in de eerste plaats afvragen waar de verzender hun gegevens heeft verkregen.

Hoe kan ik weten of iemand mijn gegevens verwerkt?

U heeft te allen tijde een recht van toegang. Op die manier kan u kosteloos van de verantwoordelijke voor de verwerking informatie verkrijgen. Zo kan u hem vragen of hij gegevens over u bezit. Hij moet u mededelen welke gegevens hij over u heeft, waarom, welke soort gegevens en wie deze gegevens zal ontvangen.

Om dit recht op toegang uit te oefenen volstaat een brief of fax (met een kopie van uw identiteitskaart) of een e-mail met uw elektronische handtekening. U kan ook de brief ter plaatse overhandigen. Indien u geen antwoord krijgt binnen 45 dagen na ontvangst van uw verzoek of indien het antwoord niet toereikend is, kan u steeds contact opnemen met de Autoriteit die bemiddelend kan optreden.

Kan ik mij tegen het ontvangen van direct marketing verzetten?

Indien iemand uit eigen beweging een uitschrijfoptie aanbiedt, gebruikt u best deze mogelijkheid. Als er niets voorhanden is of als dit uitschrijven niet lukt, dan kan u een beroep doen op het specifieke recht van verzet waarin de privacywet voorziet. De privacywet stelt immers dat u zich steeds kosteloos en zonder enige motivering tegen direct marketing kan verzetten.

Om dit recht van verzet uit te oefenen, volstaat een brief of fax (met een kopie van uw identiteitskaart) of een e-mail met uw elektronische handtekening. U kan ook een brief ter plaatse overhandigen. Binnen 1 maand na indiening van uw verzoek moet de verantwoordelijke voor de verwerking meedelen welk gevolg hij heeft gegeven aan uw vraag. Indien u geen antwoord krijgt of indien het antwoord niet toereikend is, kan u steeds contact opnemen met de Autoriteit die bemiddelend kan optreden.

De wetgever heeft ook voorzien in een specifiek recht van verzet voor telefonische commerciële prospectie. Daardoor kan elke abonnee zich op elk moment kosteloos verzetten tegen het gebruik van zijn telefoonnummer voor reclamedoeleinden. Dit verzet oefent de abonnee uit via de website van www.dncm.be.  DNCM vzw staat in voor het beheer van de  "Bel-me-niet-meer"-lijst.

De BDMA biedt naast de "Bel-me-niet-meer"-lijst ook een "Robinsonlijst" aan voor reclame op naam. U kunt u inschrijven op deze lijst om geen gepersonaliseerde reclame meer te ontvangen per post. De impact van deze inschrijving blijft echter beperkt tot de bedrijven die deelnemen aan deze lijst. Meer informatie vindt u op de Robinsonsite van de BDMA.

Moet ik geïnformeerd worden over mijn recht van verzet?

Ja. Afhankelijk of de gegevens rechtstreeks of onrechtstreeks zijn bekomen, gelden andere regels.

Indien uw persoonsgegevens schriftelijk en rechtstreeks bij uzelf worden verzameld (bv. een antwoordcoupon in de krant of in een tijdschrift, een formulier ingevuld n.a.v. een bestelling of een inschrijving voor een abonnement, een formulier ingevuld op internet), dan moet u de kans krijgen om uw recht van verzet uit te oefenen op het document zelf dat gebruikt wordt om uw gegevens te verzamelen (op internet is dat bv. via een checkbox die u aanvinkt).

Indien uw persoonsgegevens op een andere dan een schriftelijke wijze rechtstreeks bij uzelf worden verzameld (bv. via een telefoongesprek) dan moet u de kans krijgen om uw recht van verzet uit te oefenen ofwel via een technisch middel ofwel dient men binnen 2 maanden schriftelijk contact met u op te nemen zodat u op die manier uw recht op verzet kan uitoefenen.

Indien de gegevens niet rechtstreeks bij u zijn verzameld (bv. via een adressenhandel), dan moet men schriftelijk contact met u opnemen met vermelding van de informatie vermeld in vraag "Ik ontvang direct marketing zonder dat ik hierover ben verwittigd. Kan dit ?" en met vermelding dat u een recht van verzet kan uitoefenen op datzelfde schriftelijk stuk.

Moet ik altijd een kopie van mijn identiteitskaart meesturen als ik mijn recht van verzet of mijn recht van toegang wens uit te oefenen?

Ja. Dit is om te beletten dat een derde toegang tot uw gegevens zou krijgen.

Waar kan ik klacht indienen?

U kan een beroep doen op verschillende instanties. De Autoriteit is bevoegd om uw vragen en klachten te behandelen die betrekking hebben op de verwerkingen van persoonsgegevens met het oog op direct marketing.

De Algemene Directie Controle en Bemiddeling van de FOD Economie is bevoegd voor uw klachten indien u slachtoffer bent van oneerlijke handelspraktijken of indien uw toestemming niet werd gevraagd voor reclame per e-mail of fax. Ze is ook bevoegd wanneer uw recht van verzet tegen het gebruik van uw telefoonnummer voor directmarketingdoeleinden niet werd gerespecteerd.

De Federal Computer Crime Unit is bevoegd indien u een geval van oplichting via e-mail wil aankaarten, zoals bijvoorbeeld phishing (waarbij het de bedoeling is om bv. via internet uw bankgegevens te ontfutselen), valse loterijen,...

Indien een bedrijf dat lid is van het Belgisch Direct Marketing Verbond doorgaat met het toezenden van gepersonaliseerde reclame, ondanks het feit dat u zich ingeschreven heeft op één van de Robinsonlijsten of indien dit bedrijf de gedragscode van het BDMV schendt, dan kan u dit melden aan het Comité van Toezicht van het BDMV.

Is direct marketing toegelaten op basis van de privacywet?

Ja. In het kader van direct marketing kunnen grosso modo 3 grondslagen uit de Privacywet als basis dienen om uw persoonsgegevens te gebruiken, met name (1) uw toestemming, (2) het bestaan van een directe (pre)contractuele relatie tussen u en een onderneming, maar alleen als het versturen van direct marketing strikt noodzakelijk is voor deze (pre)contractuele relatie en (3) het bestaan van een zogenaamd afgewogen belang.
Nochtans is en blijft volgens de Autoriteit het verkrijgen van uw toestemming een best practice. In een aantal gevallen is deze toestemming zelfs (wettelijk) verplicht.

Ik ontvang reclame via mijn persoonlijk e-mailadres. Kan dit zomaar?

Neen. In principe moet u uw toestemming geven (dit wordt "opt-in" genoemd). Slechts in enkele gevallen dient u uw toestemming niet te geven en volstaat het dat u zich nadien kan verzetten tegen het verder ontvangen van reclame via e-mail (dit is "opt-out").

Deze opt-out volstaat indien:

  • de afzender uw elektronische contactgegevens rechtstreeks verkregen heeft in het kader van de verkoop van een product of een dienst;
  • de afzender uw elektronische contactgegevens uitsluitend gebruikt voor gelijkaardige producten of diensten die hijzelf levert en,
  • de afzender u, op het ogenblik waarop uw elektronische contactgegevens worden verzameld, de mogelijkheid geeft om u kosteloos en op gemakkelijke wijze tegen de uitbating ervan te verzetten.
Ik ontvang vaak telefonische oproepen met het oog op telemarketing. Wat kan ik hiertegen doen?

U kan uw telefoonnummer(s) gratis inschrijven op de "Bel Me Niet Meer"-lijst via onze website www.dncm.be, via de rubriek "Blokkeer Mijn Nummer".